Backgammon is een bordspel voor twee spelers.
Elke speler heeft 15 stenen/schijven/mannen die bewegen over 24 driehoeken of punten afhankelijk van wat men gooit met twee dobbelstenen. Het doel van het spel is om alle 15 stenen als eerste van het bord te verwijderen.
Backgammon is een van de oudste spelen in de geschiedenis en stamt af van het antieke spel Tabula dat in Mesopotamie gespeeld werd. Dit spel is te zien in een epigram van de Byzantijnse Koning Zeno (476-481 AD). Verder archeologisch onderzoek plaatst de oorsprong van backgammon rond 3000 B.C.
Alhoewel backgammon in principe vrij simpel is - Elke speler probeert zijn stenen voor de ander van het bord te verwijderen, komt strategie er aan te pas door middel van het gebruik van dobbelstenen. Elke rol betekent veel verschillende opties waaruit gekozen moet worden. Door het gebruik van de 'Doubling Cube' en regels zoals die van Crawford en Jacoby wordt strategie een nog groter onderdeel van dit spel.
Er zijn ook standard strategieen verzonnen met namen zoals de "Running game" en de 'Backgame'. Net zoals met schaken heeft de komst van de computer het spel veel veranderd. Wereldklasse spelers hebben verloren van de computer en door gebruik van analyse software die steeds beter wordt kan men de beste opties calculeren.
Geschiedenis van Backgammon
Tabula spelers in de dertiende eeuw.
Zoals vermeld is backgammon een van de oudste spelen ter wereld en men plaatst de oorsprong van dit spel ergens in hedendaags Irak. In het engels stamt het woord backgammon af van de woorden "Back" (terug) and het middel engelse woord "Gamen" what spel betekent.
Tabula was een vorm van backgammon gespeeld door de Romeinen. Het woord betekende "tafel" of "Bord" sinds het werd gespeeld op een speciaal bord. Tabula lijkt een beetje op het Egyptische spel Senet wat minstens tot 3000 BC te traceren is.
Tabula werd net zoals backgammon gespeeld met een bord, 15 stenen per speler en het doel was ook om als eerste je stenen te verwijderen. Alleen werden er geen stenen op het bord gezet aan het begin, men gebruikte 3 dobbelstenen en beide spelers begonnen aan dezelfde kant van het bord en bewogen allebei tegen de klok in.
Backgammon set uit de negentiende eeuw.
Backgammon regels
Backgammon is een simpel spel met gecompliceerde strategieen. Het duurt niet lang om backgammon te leren maar situaties kunnen voorkomen waardoor de interpretatie van de regels heel erg belangrijk is. Speeltijd voor een enkel spel is kort dus backgammon word vaak in wedstrijd vorm gespeeld, bijvoorbeeld de eerste tot 3.
Spelers proberen eenvoudigweg hun stenen voorbij die van de tegenstander te krijgen. Dit is moeilijk omdat de stenen aan het begin verspreid zijn en geslagen kunnen worden door de vijand of geblokkeerd.
Elke kant van het bord bestaat uit 12 naast elkaar gelegen vlakken die "Punten" heten en worden meestal weergegeven als lange driehoeken met 2 kleuren om en om. Er zijn dus in totaal 24 van deze punten genummerd 1 tot 24. Stenen worden altijd van een hoger punt naar een lager punt verplaats en dit door elke speler in tegenovergestelde richting. Het 1 punt van de ene speler is het 24 punt van de tegenspeler.
Elke speler begint met 2 stenen op zijn 24 punt, drie op zijn 8 punt, en vijf stenen op zijn 13 en 6 punt.
Openingpositie van backgammon
-
Punten 1-6 worden ook wel het "homeboard" genoemd. Een speler mag geen stenen verwijderen tenzij al zijn stenen in zijn home board zijn.
-
Punten 7-12 vormen samen het "outer board"
-
Punten 13-18 de tegenspelers "outer board" en
-
Punten 19-24 de tegenspelers "home board".
-
Het 7 punt heet vaak het "bar point"
-
Het 13 punt heet vaak "mid point"
-
De scheiding tussen de linker en rechterhelft van het bord heet de "Bar"
Bij het begin van het spel gooit elke speler een dobbelsteen. De speler die het hoogste getal gooit begint het spel met de getallen van de beide dobbelstenen. Gooien beide spelers gelijk dan gooit men allebei opnieuw.Daarna speelt men met 2 dobbelstenen om de beurt.
Het is de bedoeling dat indien mogelijk de speler zijn stenen een aantal punten verplaats gelijk aan de getallen die de dobbelstenen laten zien. Gooit men een 4 en een 2 dan moet de speler indien mogelijk, 1 steen vier plaatsen en vervolgens 1 steen twee plaatsen verzetten. Het kan ook anders om, dat men een steen eerst 2 plaatsen en dan 4 plaatsen zet. Men mag 2 stenen of 1 steen 2 keer verplaatsen. Men mag niet 1 steen direct 6 plaatsen opschuiven.
Is er geen zet mogelijk na het gooien van de dobbelstenen, omdat alle mogelijke punten door twee of meer stenen van de tegenstander bezet zijn, dan verliest men zijn speelbeurt. Een speler is verplicht om te zetten indien mogelijk. Kan een speler voor beide stenen apart zetten maar niet voor allebei dan moet die speler het hoogste cijfer van de dobbelstenen gebruiken.
Mocht een speler dubbel gooien dan moet hij elke dobbelsteen twee keer spelen.
Bijvoorbeeld : Een speler gooit 6/6 , dan moet deze speler 4 stenen 6 plaatsen verschuiven. Zoals normaal mag men ook een enkele steen meerdere keren verplaatsen als elke zet maar apart is.
Een steen kan worden verplaatst naar elk vrij punt of een punt bezet door eigen stenen. Ook is het mogelijk op een punt van de tegenstander te belanden mits die tegenstander maar een enkele steen op die plek heeft staan.
In dit geval word die enkele steen als geslagen of "hit" beschouwd. Een enkele steen op een punt heet een "blot". Wanneer een steen geslagen is word hij onmiddelijk op de "bar" geplaats. Een steen kan nooit landen op een punt waar de tegenstander twee or meer stenen heeft staan.
Stenen die op de "bar" zijn geplaats komen terug in het spel vanaf de tegenstanders "home board". Rolt men een 1 dan plaatst men de steen op het 24 punt, met een twee op het 23 punt enz. Een speler met 1 of meer stenen mag geen andere steen spelen totdat alle stenen van hem op de bar terug in het speelveld zijn.
Wanneer een speler al zijn stenen in zijn eigen homeboard heeft, mag hij deze verwijderen. Dit heet "bearing them off". Met een rol van 1 mag men 1 steen verwijderen van het 1 punt, en met een 2 mag men een steen verwijderen van het 2 punt enz. Men mag geen steen van een lager punt verwijderen tenzij er geen stenen staan op hogere punten in het homeboard.
Bijvoorbeeld : Je mag een steen van het 2 punt verwijderen als je een 3 gooit mits er geen stenen meer staan op je 3, 4, 5 en 6 punten.
Een steen die verwijderd is van een lager punt dan het getal dat de dobbelsteen aangeeft telt voor het hele getal van die dobbelsteen. Stel, een speler heeft een steen op zijn 2 punt en twee stenen op zijn 1 punt. Gooit hij dan 1/2, dan mag hij een steen van de 2 naar de 1 punt verplaatsen (met gebruik van de geworpen 1) en vervolgens een steen verwijderen van de 1 punt.(met gebruik van de geworpen 2). Men hoeft in dit geval niet de steen op het 2 punt te verwijderen met de worp van twee.
Als een speler niet een enkele van zijn stenen verwijderd heeft van het bord , terwijl de tegenspeler al zijn vijftien stenen al verwijderd heeft dan cost dit de verliezende speler een gammon en deze telt dubbel het normale verlies.
Mocht een speler nog 1 of meer stenen op de bar of in de tegenspelers homeboard terwijl die al zijn vijftien stenen al heeft verwijderd dan kost dit de verliezer een backgammon dat drie maal het normale verlies oplevert.
De doubling cube
Deze dobbelsteen is in het backgammon spel geintroduceerd voor verschillende redenen. Niet alleen zorgt deze voor een sneller spel in wedstrijden, de intensiviteit van de spelervaring wordt verhoogd samen met belang van strategie in backgammon.
De doubling cube ziet er uit als een normale dobbelsteen alleen de getallen op de 6 kanten zijn 2, 4, 8, 16, 32 en 64. Wanneer een speler denkt dat hij zich in een superieure positie bevindt dan mag hij, voordat hij de dobbelstenen gooit een double aanvragen voor twee maal de huidige inzet. De tegenstander moet deze of accepteren of het spel opgeven.
Word de double geaccepteerd dan word de doubling cube met een twee bovenop neergelegd. Het recht voor een redouble behoort aan de speler die het laatst een double geaccepteerd heeft.Elke keer dat dit gebeurt word de doubling cube met het relevante getal neergelegd aan de kant van de eigenaar van de doubling cube.
In theorie mag men blijven verdubbelen to voorbij het hoogste aantal dat de doubling cube kan laten zien en tot aan het oneindige toe. In de praktijk word er zelden voor meer dan 4 keer de oorspronkelijke inzet gespeelt.
Beavers
Een vrij gebruikelijke regel betreft Beavers. Dit betreft het recht van een speler om onmiddelijk een tegen double te doen wanneer hem een double word aangeboden met daarbij het recht om het bezit van de doubling cube te behouden. De redouble moet worden aangeboden voordat de speler die hem oorspronkelijk aanbood de dobbelstenen heeft gegooid.
Beavers worden meestal toegestaan wanneer backgammon voor geld word gespeeld op een spel per spel basis en niet in wedstrijd situaties.
Jacoby Regel
Deze regel zegt dat een gammon of een backgammon alleen telt, als de doubling cube minimaal een keer in het spel gebruikt is. In de praktijk betekent dit dat een speler met grote voorsprong vaak wint omdat de aangeboden double geweigerd wordt in plaats van, dat de speler doorspeelt voor een mogelijke backgammon of gammon. Deze regel wordt vaak gebruikt in backgammon voor echt geld, maar nooit in wedstrijd backgammon.
Crawford Regel
Door middel van deze regel wordt een speler met voorsprong gelijk behandeld. Als een speler maar 1 punt verwijderd is van een win dan heeft de tegenstander geen enkele reden om niet een double te vragen. Indien de speler met de voorsprong wint dan maakt het niet uit of het nou om een enkel punt of met 2 punten is. De speler op achterstand zou dus twee keer zoveel voordeel krijgen dan de speler die nog maar 1 punt nodig heeft mocht de inzet verdubbelt worden.
De Crawford Regel zegt dus, dat wanneer een speler in een positie komt dat hij maar een enkel punt verwijderd is van de win in een wedstrijd, dat dan geen van beide spelers gebruik kan maken van de doubling cube voor dit enkel spel dat dan de "Crawford Game" heet. Zodra de Crawford game voorbij is kan de cube gewoon weer in gebruik genomen worden.
Alhoewel deze regel niet zoveel in gebruik is als de Jacoby Regel is deze wel in algemeen gebruik en is het in een wedstrijd situatie gebruikelijk dat men deze toepast.
Automatische 'Doubles'
Deze worden nooit toegepast in een wedstrijd situatie maar wanneer men een enkel backgammon spel speelt voor geld, en dan alleen als beide spelers daarin toestemmen voor men aan het spel begint.
In dit geval wanneer men aan het begin van het spel twee dobbelstenen gooit om te bepalen wie er begint, en de spelers gooien gelijk en moeten nogmaals gooien dan verdubbelt de inzet elke keer dat dit gebeurd..
Bijvoorbeeld,
Aan het begin van het spel gooien speler A en speler B allebei een 3. Vervolgens gooien ze allebij een 4 en daarna is de worp 2 en 5. Dan begint het spel met een inzet van 2 * 2 = 4 keer de oorspronkelijke inzet. De doubling cube blijft in het midden en is beschikbaar voor beide spelers en de Jacoby Regel is nog steeds van toepassing.
|